Quản trị bằng cảm tính: ‘Bẫy’ vô hình đe dọa doanh nghiệp?

Quản trị doanh nghiệp bằng cảm tính có thể là con dao hai lưỡi khi không chỉ các quyết định chiến lược mà cả trong những hoạt động hàng ngày đều dựa trên cảm giác. Chủ doanh nghiệp muốn tiến nhanh, nhưng lại dễ dàng rơi vào bẫy của những lựa chọn thiếu căn cứ. Cảm tính trong quản trị thường xuất phát từ niềm tin cá nhân, nhưng lại có thể làm mất đi sự hiệu quả và nguồn lực. Đã đến lúc thực tế và dữ liệu cần được lên ngôi để chỉ dẫn các quyết định thông minh, thay vì để cái không rõ ràng của cảm tính điều khiển. Đừng để lợi nhuận bị bào mòn bất ngờ hay phải trả giá bởi những sai lầm không đáng có; hãy quyết định trên nền tảng vững chắc và khoa học.

Quản trị doanh nghiệp bằng cảm tính là một phương pháp điều hành dựa trên cảm xúc, trực giác và kinh nghiệm cá nhân thay vì các dữ liệu và quy trình khách quan. Phương thức này thường đi ngược lại với các tiêu chuẩn quản trị khoa học, gây ra nhiều thách thức cho doanh nghiệp. Trong quá trình quản trị, các chủ doanh nghiệp nhỏ (SME) thường mắc phải cái bẫy quản trị bằng cảm giác khi ra quyết định mà không dựa trên hệ thống dữ liệu rõ ràng, từ đó “bào mòn” lợi nhuận và hiệu quả hoạt động của công ty.Một số biểu hiện phổ biến của quản trị cảm tính có thể xuất hiện trong nhiều khía cạnh như tuyển dụng, phân bổ nguồn lực, đánh giá hiệu suất hay thậm chí là lúc thay đổi chiến lược kinh doanh. Khi tuyển dụng, quản lý thường dựa vào ấn tượng cá nhân hơn là tiêu chí đánh giá rõ ràng, hoặc khi phân bổ nguồn lực, có thể ưu tiên các quyết định dựa trên cảm giác thay vì hiệu quả công việc thực tế. Để tránh những hậu quả khôn lường, doanh nghiệp cần chuyển đổi sang cách quản lý dựa vào dữ liệu. Phân tích và ứng dụng các thông tin một cách khoa học sẽ giúp tạo ra lợi thế cạnh tranh, tránh được rủi ro từ các quyết định cảm tính. Việc xây dựng một hệ thống quản trị hiệu quả đòi hỏi sự chuyên nghiệp và minh bạch, từ đó tạo tiền đề cho một đội ngũ mạnh và môi trường làm việc ổn định.

Rủi ro tài chính nghiêm trọng luôn tiềm ẩn trong các quyết định quản trị doanh nghiệp bằng cảm tính, đặc biệt khi việc đưa ra các chiến lược đầu tư thiếu thận trọng dẫn đến thua lỗ nghiêm trọng. Dòng tiền không được kiểm soát chặt chẽ dễ khiến doanh nghiệp rơi vào vòng xoáy khủng hoảng tài chính.Suy yếu đội ngũ và văn hóa doanh nghiệp độc hại là một hệ quả khác không thể không nhắc đến. Sự bất công và thiếu minh bạch trong quá trình đánh giá và thăng tiến đã được chứng minh là nguyên nhân chính “bào mòn” lợi nhuận. Không ít doanh nghiệp đã gặp phải tình trạng tỷ lệ nghỉ việc cao và mâu thuẫn nội bộ dâng trào, chỉ vì cách quản trị vívon cảm giác và không có cơ sở rõ ràng. Thậm chí, văn hóa nịnh bợ tồn tại trong một môi trường như vậy sẽ cản trở sáng tạo và đổi mới.

Bên cạnh đó, mất cơ hội và giảm khả năng cạnh tranh thị trường cũng là hệ quả của việc quản trị doanh nghiệp bằng cảm tính. Thiếu sự nhạy bén để thích nghi với xu hướng thị trường khiến doanh nghiệp bị bỏ lại phía sau, sản phẩm dịch vụ không còn đáp ứng kịp nhu cầu. Khả năng mở rộng quy mô bị hạn chế và thường xuyên bỏ lỡ những cơ hội kinh doanh tiềm năng.

Cuối cùng, thiếu tầm nhìn và chiến lược phát triển bền vững làm cho nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với tình trạng “chữa cháy” và không thể xây dựng một thương hiệu vững chắc. Thiếu định hướng dài hạn không chỉ ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh mà còn cản trở sự phát triển bền vững trong tương lai.

Trong bức tranh quản trị doanh nghiệp ngày nay, quản lý cảm tính là một trong những “cái bẫy” phổ biến nhất mà nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các SME, thường mắc phải. Nguyên nhân sâu xa dẫn đến quản trị doanh nghiệp bằng cảm tính có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố.Thứ nhất, sự thiếu hụt kiến thức quản trị một cách bài bản khiến các lãnh đạo dễ dàng sử dụng cảm giác chủ quan để định hướng. “Quản trị bằng cảm giác” được xem là nguy hiểm nhất đối với các chủ SME, khi mà mọi quyết định đều dựa vào trực giác hơn là căn cứ vào số liệu thực tế.

Thêm vào đó, áp lực thời gian cũng như thiếu công cụ hỗ trợ dữ liệu đóng vai trò không nhỏ trong việc gia tăng các quyết định cảm tính này. Khi không có đủ công cụ để tổng hợp và phân tích dữ liệu một cách chính xác, nhiều người quản lý lựa chọn phương pháp “tay bo”, dựa vào kinh nghiệm và trực giác ngay cả khi những giải pháp này không thực sự hiệu quả hoặc chính xác.

Dấu hiệu cảnh báo doanh nghiệp đang quản trị bằng cảm giác bao gồm: quy trình làm việc không rõ ràng, cuộc họp trở thành nơi tranh luận cá nhân hơn là đóng góp xây dựng, mục tiêu công ty liên tục thay đổi không có định hướng ổn định, và xuất hiện sự ưu ái hay thiên vị trong tổ chức. Những dấu hiệu này không chỉ làm giảm hiệu quả hoạt động mà còn “bào mòn” lợi nhuận, ảnh hưởng đến tinh thần toàn bộ đội ngũ.

Để thoát khỏi “bẫy” này, các doanh nghiệp cần khắc phục bằng cách thay đổi phương pháp quản lý, sử dụng dữ liệu định lượng để hỗ trợ quá trình ra quyết định, cùng với việc xây dựng một hệ thống quản lý bền vững hơn. Chỉ khi dựa vào hệ thống dữ liệu và loại bỏ cảm tính, doanh nghiệp mới thực sự phát triển vững mạnh.

Quan điểm cốt lõi về tầm quan trọng của dữ liệu và hệ thống được nhiều chuyên gia khẳng định là không thể quản trị doanh nghiệp chỉ dựa vào cảm tính hay sự may rủi. Dữ liệu và hệ thống giúp ra quyết định chiến lược chính xác, đây là nền tảng vững chắc cho mọi doanh nghiệp mong muốn phát triển bền vững. Tuy nhiên, vai trò của Trí thông minh cảm xúc (EQ/EIQ) không thể phủ nhận, nó hỗ trợ lãnh đạo trong việc quản lý con người một cách hiệu quả, nhưng không thể thay thế cho tư duy phân tích trong các quyết định chiến lược. Một câu hỏi cần đặt ra là “Ai mới thực sự là người tạo ra giá trị trong doanh nghiệp bạn?” Hệ thống chính là yếu tố then chốt, thúc đẩy mọi hoạt động doanh nghiệp.So sánh doanh nghiệp cảm tính và doanh nghiệp có hệ thống sẽ thấy rõ sự khác biệt. Cách ra quyết định, vận hành, quản lý nhân sự và kết quả đạt được giữa hai mô hình có nhiều chênh lệch. Doanh nghiệp dựa trên cảm tính thường gặp phải sai lầm “bào mòn” lợi nhuận, là cái bẫy nguy hiểm nhất của chủ SME. Trong khi đó, việc thay đổi cách quản lý cảm tính trước những hệ quả khôn lường sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực và đạt được hiệu quả cao hơn. Do vậy, lời khuyên không bao giờ lỗi thời là: “Đừng quyết định cảm tính, hãy sử dụng hệ thống dữ liệu.” Mối dây liên hệ này giúp tạo nên một đội ngũ mạnh, nhờ vào sự hỗ trợ của hệ thống và dữ liệu.

Quản trị doanh nghiệp bằng cảm tính, giống như điều khiển một con thuyền trên biển mà không có la bàn. Chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) thường phải đối mặt với những hệ quả không mong muốn vì quyết định chủ yếu dựa trên trực giác và cảm nhận. Những quyết định này, dù có thể mang lại hiệu quả ngay lập tức, nhưng về lâu dài dễ gây “bào mòn” lợi nhuận và làm suy yếu cơ cấu tổ chức.Để bước đầu thoát khỏi sự phụ thuộc vào cảm tính, lãnh đạo cần thay đổi tư duy, từ việc dựa vào cảm giác đến sử dụng dữ liệu làm nền tảng. Đây là quá trình chuyển đổi sang mô hình quản trị khoa học. Việc chấp nhận sự cần thiết của hệ thống dữ liệu và công cụ quản lý như ERP hay CRM giúp theo dõi hiệu suất một cách khách quan, là bước khởi đầu cần thiết.

Thiết lập một hệ thống quy trình được chuẩn hóa là điều không thể thiếu. Đội ngũ mạnh mẽ không thể có nếu vận hành thiếu hệ thống. Sự chuẩn hoá quy trình giúp đảm bảo các hoạt động diễn ra hiệu quả và ổn định. Đồng thời, một văn hoá doanh nghiệp minh bạch và khuyến khích học hỏi sẽ tạo điều kiện cho nhân viên không ngại mắc lỗi mà học từ những sai lầm và đóng góp tích cực vào kết quả chung.

Chìa khóa ở đây là sử dụng dữ liệu để làm sáng tỏ “bài toán” cảm tính trong quản trị nhân sự, một bước tiến cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững về lâu dài.